Hé lộ lý do Nepal không kịp trở tay trước lũ ‘sóng thần’

Sau trận lũ quét, cơ quan quản lý thiên tai Nepal cho biết đã tìm thấy 903 thi thể trên khắp cả nước. Nhiều thi thể được phát hiện cách nơi lũ quét ập đến tới khoảng 240 km, theo Wall Street Journal.

Gần 4.250 người vẫn đang mất tích, trong đó có hơn 933 công nhân tại các dự án thủy điện bị mắc kẹt.

Ít nhất 279 công nhân thủy điện đã được giải cứu hoặc tự thoát ra khỏi các đường hầm ngập tràn bùn lầy. Tuy nhiên, những người sống sót - với những câu chuyện hãi hùng riêng - vẫn đang đi tìm lời giải đáp về số phận của bạn bè, đồng nghiệp và người thân hiện vẫn mất tích.

Chính phủ Nepal công bố bức ảnh cho thấy các binh sĩ tiến vào đường hầm để tìm kiếm những công nhân bị mắc kẹt. Ảnh: Văn phòng thủ tướng Nepal.

Dhananjay Regmi, chuyên gia nghiên cứu về núi và sông băng ở khu vực dãy Himalaya (Nepal), ước tính tại thời điểm xảy ra thảm họa, tốc độ di chuyển của khối nước, đất đá khổng lồ lao xuống với tốc độ có thể lên tới 300 km/h.

Điều này có nghĩa nếu duy trì tốc độ trên, dòng lũ có thể vượt quãng đường 10 km chỉ trong khoảng 2 phút, theo NDTV.

Kết hợp với vị trí khởi nguồn nằm ở vùng núi hẻo lánh, thảm họa đã khiến hệ thống cảnh báo của Nepal gần như không thể kịp thông báo để người dân di chuyển đến nơi an toàn, New York Times nhận định.

Nhiệm vụ khó khăn với Thủ tướng 36 tuổi

Hôm 31/8, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh nước này đang nỗ lực để tìm kiếm những người mất tích.

Tại Nepal, hơn 20.000 quân nhân, cảnh sát và lực lượng bán quân sự đang tham gia hoạt động cứu hộ.

Trong một bài đăng trên Facebook hôm 30/8, Thủ tướng Nepal Balendra Shah cho biết hơn 9.000 người đã được sơ tán, chủ yếu bằng đường hàng không. Đây là cuộc khủng hoảng lớn đầu tiên mà ông Shah (36 tuổi) phải đối mặt kể từ khi đắc cử với chiến thắng áp đảo hồi đầu năm.

“Chúng tôi đang làm việc ngày đêm để bảo đảm sự sống và cứu trợ cho từng người dân tại các khu vực bị ảnh hưởng, huy động toàn bộ bộ máy nhà nước trong tình trạng sẵn sàng như thời chiến”, ông nói.

Hàng trăm người đã thiệt mạng trong trận lũ quét vừa qua. Ảnh: Reuters.

Ông Shah chưa phát biểu trước công chúng kể từ sau trận lũ quét. Thay vào đó, ông đã đến thăm những nơi bị ảnh hưởng bởi thảm họa và chủ trì cuộc họp với các bộ trưởng của mình, những người cũng có mặt tại hiện trường để giám sát nỗ lực cứu trợ khẩn cấp.

“Không gì đau đớn hơn việc mất đi người thân yêu, nhà cửa và kế sinh nhai”, ông Shah viết trên Facebook.

Nhiều thị trấn đã bị xóa sổ, và hàng chục dặm cơ sở hạ tầng bị tàn phá. Quân đội đang phải vật lộn để khoan các lỗ thông qua những đống đổ nát.

Tại nhiều đường hầm quy mô lớn thuộc các dự án thủy điện, hoạt động cứu hộ cũng đang bước vào giai đoạn đặc biệt quan trọng.

Một phần sông băng tại dãy núi Langtang, gần biên giới Nepal - Trung Quốc, đã tách khỏi khối băng, kéo theo trận lở băng đá dữ dội. Dòng nước lũ cuốn theo đất đá sau đó vùi lấp các đường hầm trên dưới bùn đất, chặn kín lối ra vào.

Quân đội Nepal được huy động tham gia công tác tìm kiếm. Ảnh: Reuters.

Người phát ngôn Quân đội Nepal hôm 31/8 cho biết các kỹ sư quân đội đã tiến hành một vụ nổ có kiểm soát tại đường hầm thuộc dự án thủy điện Upper Trishuli 3A ở khu vực Nuwakot.

Hai máy xúc được vận chuyển bằng đường hàng không tới hiện trường đang đào dọn đất đá và bùn ở độ sâu hơn 9 m.

Hôm 30/8, một đội cứu hộ đã đu dây xuống đường hầm qua một lỗ vừa được phá bằng thuốc nổ, rồi gọi vào bên trong nhưng không nhận được hồi đáp, theo văn phòng thủ tướng Nepal.

Tại đường hầm thủy điện khác, lực lượng cứu hộ Nepal cùng các chuyên gia nước ngoài đã tiến sâu vào khoảng 100 m nhưng phát hiện đường hầm bị bùn đất chặn hoàn toàn, người phát ngôn quân đội cho biết.

Các chuyên gia về đường hầm từ Ấn Độ, Trung Quốc và Hàn Quốc đã tới Nepal để hỗ trợ công tác cứu hộ. Các nhà địa chất và chuyên gia trong nhiều lĩnh vực khác cũng đang hỗ trợ từ nước ngoài.

Tại Trung Quốc, các đội cứu hộ đã khôi phục một phần mạng lưới liên lạc di động tại cửa khẩu Gyirong, nằm ở phía Trung Quốc tại biên giới với Nepal.

Khu vực này đã bị một bức tường nước khổng lồ nhấn chìm, cuốn phăng phần lớn các tòa nhà tại đây. Hệ thống thông tin liên lạc và đường sá thời điểm đó cũng bị nước lũ phá hủy.

Lớp bùn đất dày hơn 12 m đã vùi lấp thung lũng quanh khu vực này, khiến công tác cứu hộ trở nên nguy hiểm. Chưa tìm thấy người sống sót nào tại khu vực này.

Tại Nepal, hơn 500 du khách nước ngoài nằm trong số những người mất tích, trong khi khoảng 260 người nước ngoài mất tích tại Trung Quốc.

Hệ thống không kịp cảnh báo

Trước thảm họa, Nepal đã triển khai hệ thống trạm đo trên sông và hồ để phát hiện tình trạng mực nước dâng, nhưng trong trận lũ quét vừa rồi, nước ập đến quá nhanh.

Các chuyên gia nhận định, mặc dù chính phủ Nepal có kinh nghiệm đối phó với lũ lụt do gió mùa và lũ lụt thường niên, thời điểm hệ thống trạm đo có thể phát hiện trận lũ quét thì gần như đã muộn.

"Thách thức ở đây là khoảng thời gian cực ngắn giữa lúc sự kiện bắt đầu và lúc dòng lũ ập tới", Shushil Kumar Shrestha, kỹ sư cấp cao tại Cơ quan Quản lý và Giảm thiểu Rủi ro Thiên tai Quốc gia của Nepal, nói.

Giới chức Nepal hôm 30/8 cảnh báo nguy cơ xảy ra đợt lũ mới và yêu cầu người dân tại các khu vực bị ảnh hưởng tiếp tục cảnh giác cao độ, trong bối cảnh mực nước sông Bhotekoshi dâng cao.

Trong khi đó, Tân Hoa Xã dẫn thông tin từ Bộ Thủy Lợi Trung Quốc cho biết một hồ nước mới, được hình thành trên vùng núi sau trận lũ quét, phần lớn đã thoát nước.

Tuy nhiên, một hố trũng cách đó khoảng 5,6 km về phía thượng nguồn vẫn chứa khoảng 1,4 triệu m³ nước, tiềm ẩn nguy cơ và cần được theo dõi chặt chẽ.

Ước tính quy mô tàn phá của thảm họa mới đây có thể đặt Nepal trước hóa đơn tái thiết lên tới 5 tỷ USD.

Sau công tác ứng phó khẩn cấp trước mắt, ông Shah sẽ phải đối mặt với một thực tế khác: đất nước đang đứng trước những khó khăn kinh tế nghiêm trọng hơn, hệ quả khó tránh khỏi sau thảm họa thiên nhiên.

"Chính phủ Nepal đang dồn lực xây dựng một mô hình kinh tế mới với trọng tâm kích thích tăng trưởng, tạo việc làm và hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp, thì thiên tai lại giáng một đòn nặng nề," bà Lila Pieters Yahia, quan chức cấp cao của Liên Hợp Quốc tại Nepal, chia sẻ. "Mọi nền móng đang đặt dở dang bỗng chốc phải đối mặt với tổn thất khó lường này".