 |
Ngày 16/9, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nâng lãi suất tham chiếu thêm 0,25 điểm phần trăm, lên 3,75-4%, đánh dấu lần tăng đầu tiên kể từ năm 2023. Động thái này đã được thị trường dự báo trước, trong bối cảnh lạm phát Mỹ vẫn cao hơn mục tiêu 2% của Fed.
Với người dân Mỹ, tác động của một lần tăng lãi suất có thể không quá lớn ngay lập tức. Tuy nhiên, nếu Fed tiếp tục nâng lãi suất, chi phí vay, tiền gửi tiết kiệm, đầu tư và cả thị trường việc làm có thể lần lượt chịu ảnh hưởng.
 |
| Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Kevin Warsh tổ chức họp báo sau cuộc họp kéo dài hai ngày của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) tại trụ sở Cục Dự trữ Liên bang ở Washington, DC (Mỹ) ngày 16/9. Ảnh: Reuters. |
Người vay chịu sức ép, người gửi tiền có thêm lợi thế
Thẻ tín dụng là một trong những nơi người tiêu dùng cảm nhận tác động nhanh nhất. Các khoản vay có lãi suất biến động thường được điều chỉnh tương đối nhanh sau những thay đổi của Fed.
Theo dữ liệu của TransUnion, một người đang có dư nợ thẻ tín dụng trung bình 6.610 USD với lãi suất thường niên 22% có thể phải trả thêm khoảng 1,38 USD mỗi tháng cho khoản thanh toán tối thiểu, Reuters cho biết. Mức tăng này không lớn, nhưng chi phí có thể tích tụ theo thời gian, đặc biệt với những người mang dư nợ lớn hoặc chỉ thanh toán khoản tối thiểu.
WalletHub ước tính đợt tăng lãi suất mới có thể khiến người tiêu dùng Mỹ phải trả thêm khoảng 2 tỷ USD tiền lãi trong 12 tháng tới.
Người vay có thể cân nhắc gộp các khoản nợ bằng khoản vay cá nhân, chuyển dư nợ sang thẻ có lãi suất 0% hoặc chủ động thương lượng với bên phát hành thẻ để được giảm lãi suất. Khảo sát của LendingTree cho thấy 84% chủ thẻ từng đề nghị giảm lãi suất trong năm qua đã được chấp thuận.
 |
| Ước tính người tiêu dùng Mỹ sẽ chịu thêm khoảng 2 tỷ USD tiền lãi trong 12 tháng tới sau đợt tăng lãi suất mới. Ảnh: Reuters. |
Ngược lại, người gửi tiết kiệm có thể hưởng lợi từ mặt bằng lãi suất cao hơn, đặc biệt với các sản phẩm gắn với lãi suất ngắn hạn như tài khoản tiết kiệm lãi suất cao, quỹ thị trường tiền tệ, chứng chỉ tiền gửi và tín phiếu Kho bạc Mỹ.
Tuy nhiên, ngân hàng không phải lúc nào cũng chuyển toàn bộ mức tăng lãi suất cho khách hàng ngay lập tức. Theo Bankrate, tính đến ngày 15/9, lãi suất trung bình của tài khoản tiết kiệm tại Mỹ chỉ khoảng 0,63%/năm, trong khi những tài khoản có lợi suất cao nhất đang trả khoảng 4%/năm.
Điều này khiến việc so sánh lãi suất giữa các ngân hàng trở nên đáng chú ý hơn đối với những người đang có tiền nhàn rỗi.
Thị trường việc làm đứng trước thử thách
Tác động của chính sách tiền tệ không dừng ở các khoản vay cá nhân. Khi chi phí vốn tăng, người tiêu dùng và doanh nghiệp có xu hướng thận trọng hơn trong chi tiêu, đầu tư và tuyển dụng.
Dù vậy, thị trường lao động Mỹ hiện vẫn tương đối vững. Tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp và số việc làm mới tiếp tục tăng, tạo dư địa để Fed ưu tiên kiểm soát lạm phát, CNN cho biết.
 |
| Việc tăng lãi suất khiến thị trường việc làm Mỹ đứng trước nhiều thách thức. Ảnh: Reuters. |
“Thị trường lao động vẫn đang trụ vững, chưa xuất hiện tình trạng việc làm ròng suy giảm. Vì vậy, tôi ít lo ngại hơn về khả năng thay đổi lãi suất lần này đẩy thị trường lao động vào một cuộc suy thoái”, Tyler Schipper, Phó giáo sư kinh tế và phân tích dữ liệu tại Đại học St. Thomas, nhận định.
Theo ông, nếu một hoặc nhiều đợt tăng lãi suất giúp hạ nhiệt lạm phát, tác động về dài hạn có thể hỗ trợ thị trường lao động. Lạm phát được kiểm soát sẽ giúp giảm áp lực chi phí đối với nền kinh tế, dù quá trình thắt chặt tiền tệ cũng tạo ra những tác động ngược chiều trong ngắn hạn.
Một rủi ro đáng chú ý nằm ở làn sóng đầu tư khổng lồ vào cơ sở hạ tầng phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI). Lãi suất cao hơn làm chi phí huy động vốn tăng, trong khi quy mô đầu tư vào lĩnh vực này đã rất lớn.
Một số doanh nghiệp AI có nguồn doanh thu từ các mảng khác, qua đó giảm bớt rủi ro. Tuy nhiên, nếu chi phí vốn tăng mạnh và thị trường chứng khoán điều chỉnh, tác động có thể lan sang tâm lý người tiêu dùng và hoạt động chi tiêu của nền kinh tế thực.
Người mua nhà và nhà đầu tư phải tính lại
Với thị trường nhà ở, tác động của đợt tăng lãi suất lần này phần lớn đã được phản ánh vào lãi suất thế chấp. Lãi suất vay mua nhà tại Mỹ thường diễn biến theo lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 10 năm, thay vì bám sát lãi suất ngắn hạn của Fed.
Những người đang có khoản vay thế chấp lãi suất cố định không bị ảnh hưởng bởi quyết định mới. Trong khi đó, người vay theo hình thức lãi suất điều chỉnh (ARM) cần kiểm tra hợp đồng để biết thời điểm khoản vay được điều chỉnh và mức tăng tối đa.
Các khoản vay ARM hiện có thể thấp hơn 0,25-0,5 điểm phần trăm so với khoản vay cố định 30 năm, nhưng hình thức này phù hợp hơn với những người dự kiến chuyển nhà trong vài năm tới hoặc có kế hoạch tái cấp vốn nếu lãi suất giảm.
 |
| Thẻ tín dụng, vay mua nhà, tiền tiết kiệm và danh mục đầu tư đều chịu ảnh hưởng khác nhau sau khi Fed nâng lãi suất. Ảnh: Reuters. |
Với nhà đầu tư, bài toán phức tạp hơn. Khi lãi suất tăng, giá trị của trái phiếu đang lưu hành thường giảm. Ngược lại, trái phiếu mới phát hành có thể mang lại lợi suất cao hơn.
Một số chuyên gia vì vậy đề cập chiến lược “thang trái phiếu”, trong đó nhà đầu tư mua các trái phiếu có thời điểm đáo hạn khác nhau. Khi từng khoản đáo hạn, tiền có thể được tái đầu tư vào trái phiếu mới với mức lợi suất hấp dẫn hơn.
Cổ phiếu cũng chịu sức ép khi lãi suất tăng, đặc biệt là nhóm vốn hóa nhỏ vốn nhạy cảm với chi phí vốn. Trong phiên 16/9, chứng khoán Mỹ và vàng cùng giảm, nhưng đến ngày 17/9 đã phục hồi.
Phố Wall chờ tín hiệu tiếp theo từ Fed
Một trong những điểm đáng chú ý sau cuộc họp tháng 9 là mức độ đồng thuận của Fed. Toàn bộ quan chức tham gia quyết định đều ủng hộ việc tăng lãi suất, trong khi ở một số cuộc họp trước vẫn có thành viên bỏ phiếu khác quan điểm.
Diễn biến này khiến thị trường chú ý hơn đến khả năng Fed tiếp tục nâng lãi suất. Các quan chức Fed hiện dự báo thêm một lần tăng trong năm nay và giữ nguyên chính sách trong năm 2027.
 |
| Nhân viên giao dịch trên sàn chứng khoán New York xem thông báo từ Fed hôm 16/9. Ảnh: Reuters. |
Karen Manna, chiến lược gia về công cụ thu nhập cố định tại Federated Hermes, đặt câu hỏi liệu Fed đã hành động đủ để kiểm soát lạm phát hay đợt tăng vừa qua mới chỉ là khởi đầu.
Lạm phát vẫn là yếu tố then chốt. Chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE), thước đo được Fed đặc biệt quan tâm, tăng 3,3% trong tháng 7, cao hơn đáng kể mục tiêu 2%, theo Reuters.
Thị trường hiện tính đến khoảng 50% khả năng Fed tiếp tục tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 10 và cũng phản ánh khả năng lãi suất được nâng thêm trong năm 2027. Điều này khiến nhà đầu tư phải cân nhắc lại danh mục, thay vì chỉ dựa vào kỳ vọng lãi suất sẽ sớm giảm.
Phil Blancato, chiến lược gia thị trường tại Osaic, cho rằng nhà đầu tư không nên phản ứng quá mạnh chỉ sau một cuộc họp. Tuy nhiên, nếu các động thái gần đây thực sự đánh dấu sự khởi đầu của một chu kỳ tăng lãi suất, việc điều chỉnh danh mục, chẳng hạn giảm tỷ trọng cổ phiếu vốn hóa nhỏ, có thể được cân nhắc.
Đọc để hiểu rõ hơn lịch sử nước Mỹ
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Lẽ thường" - cuốn sách của tác giả Thomas Paine được xuất bản lần đầu vào năm 1776 và đã có vai trò quan trọng trong thời kỳ lập quốc của Mỹ. Cho đến hôm nay, cuốn sách vẫn còn nguyên giá trị lịch sử đối với những ai quan tâm đến lịch sử nước Mỹ.
