Sau 'xe bay', Elon Musk mở lối kiếm tiền mới trong ngành ôtô

Chiếc Tesla Roadster của Elon Musk bất ngờ trở thành tâm điểm chú ý toàn cầu đầu tháng 10, sau màn trình diễn lộn vòng trên không nhờ hệ thống động cơ đẩy sử dụng khí nén do SpaceX phát triển.

Đằng sau màn phô diễn công nghệ này là tham vọng lớn hơn của Musk: thay đổi cách Tesla tạo ra doanh thu. Năm ngày sau sự kiện, tỷ phú Mỹ tiết lộ Tesla và SpaceX đang xem xét khả năng sáp nhập. Theo Financial Times, thương vụ tiềm năng có thể thúc đẩy các kế hoạch phát triển công nghệ tự lái của ông.

Diễn biến này phản ánh xu hướng chuyển dịch của ngành ôtô. Các tập đoàn ôtô đang tìm cách giảm phụ thuộc doanh thu bán xe, chuyển sang kiếm tiền từ phần mềm và những dịch vụ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

“Phần mềm là lĩnh vực mà tất cả đều nhắm đến như ‘con gà đẻ trứng vàng’, bởi biên lợi nhuận rất cao”, Dan Ives, chuyên gia phân tích công nghệ và đối tác tại ngân hàng đầu tư Yorkville Ives, nhận định.

Chiếc Tesla Roadster trong màn trình diễn bay lên không trung. Ảnh: Tesla.

Thay đổi chiến lược

Dù đang đẩy mạnh AI và công nghệ tự hành, ôtô vẫn là nguồn thu chủ lực của Tesla, đóng góp 75% tổng doanh thu. Nguồn tiền này cũng rất quan trọng để Tesla tiếp tục đầu tư mạnh vào AI và cạnh tranh với những tập đoàn công nghệ lớn khác.

Tuy nhiên, môi trường cạnh tranh hiện nay đã khác xa năm 2008, khi Tesla ra mắt mẫu Roadster chạy hoàn toàn bằng điện đầu tiên.

Các hãng xe Trung Quốc đang giành lợi thế trong cuộc đua xe điện, đồng thời đầu tư mạnh vào phần mềm và AI để cạnh tranh về công nghệ xe tự lái.

Trong bối cảnh đó, Musk đã giảm mục tiêu bán 20 triệu xe mỗi năm vào năm 2030 xuống còn 5 triệu xe. Ngay cả mục tiêu mới này cũng không dễ đạt được, khi Tesla chỉ bàn giao 1,6 triệu xe trong năm ngoái.

Theo các nhà phân tích, trong ngắn hạn, phần mềm Full Self-Driving (FSD) sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc giúp Tesla tăng doanh số lên 5 triệu xe. Dù mang tên gọi hàm ý khả năng tự lái hoàn toàn, phiên bản FSD đang được cung cấp vẫn yêu cầu tài xế giám sát liên tục và sẵn sàng can thiệp.

Năm 2025, Tesla để mất vị trí nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới vào tay BYD. Dù vậy, Musk vẫn khẳng định công ty của ông đang đi trước các đối thủ Trung Quốc về công nghệ xe tự lái.

Elon Musk. Ảnh: Reuters.

Tại Bắc Mỹ, hơn 75% xe Tesla mới bán ra được trang bị phiên bản FSD cần giám sát. Trên toàn cầu, hãng hiện có 1,7 triệu thuê bao FSD đang hoạt động, tăng 67% so với một năm trước.

Tesla chưa công bố doanh thu định kỳ từ FSD. Giá thuê bao khác nhau tùy theo thị trường, trong đó khách hàng tại Mỹ trả 99 USD mỗi tháng.

Theo Ives, FSD đã trở thành mảng kinh doanh có biên lợi nhuận cao nhất của Tesla. Nếu mở rộng tỷ lệ khách hàng sử dụng từ mức ước tính 10-15% hiện nay lên khoảng 50% trên toàn cầu, công nghệ này có thể “thay đổi toàn bộ mô hình tài chính” của công ty.

Ông cho rằng mở rộng lượng khách hàng sử dụng FSD có thể mang lại lợi ích lớn hơn việc bán thêm 50.000-100.000 xe mỗi năm.

“Thị trường định giá mỗi USD doanh thu từ FSD cao hơn 50-70% so với mỗi USD thu được từ việc bán một chiếc xe”, ông nói.

Cuộc đua công nghệ và nguồn thu mới

Để khai thác tiềm năng này, Tesla cần vượt qua các rào cản pháp lý tại nhiều thị trường. Công ty vẫn chưa được cấp phép triển khai phiên bản FSD có khả năng tự lái hoàn toàn.

Tesla và Xpeng - hãng xe được Volkswagen hậu thuẫn - đang cạnh tranh quyết liệt để triển khai các hệ thống hỗ trợ lái tiên tiến và công nghệ xe tự lái tại châu Âu.

Phiên bản FSD cần giám sát đã được phê duyệt tại Hà Lan và một số quốc gia châu Âu khác. Tuy nhiên, Tesla muốn mở rộng triển khai trên toàn Liên minh châu Âu (EU) và đang chờ các nước thành viên bỏ phiếu về vấn đề này. Cuộc bỏ phiếu đã bị hoãn đến tháng 12.

Trong khi đó, Xpeng đang làm việc với các cơ quan chức năng Đức, đặt mục tiêu xin EU phê duyệt XNGP, hệ thống cạnh tranh với FSD của Tesla. Việc phê duyệt dự kiến được xem xét sau khi EU hoàn thiện quy định liên quan công nghệ hỗ trợ lái và tự hành, có thể vào đầu năm tới.

“Chúng tôi đặt mục tiêu trở thành một trong những công ty tiên phong”, Zheng Yeqing, cố vấn pháp lý trưởng của Xpeng, cho biết.

Không gian trưng bày của Xpeng tại Triển lãm Ôtô Paris. Ảnh: Xpeng.

Cuộc đua không dừng lại ở phần mềm tự lái. Nhiều hãng xe đang tìm kiếm những hướng kinh doanh khác nhằm giảm phụ thuộc vào lợi nhuận từ hoạt động sản xuất và bán phương tiện.

Tương tự công ty của Musk, Xpeng của Trung Quốc, Hyundai của Hàn Quốc và Toyota của Nhật Bản đều đang mở rộng hoạt động kinh doanh robot. Trong khi đó, hai hãng xe Mỹ là General Motors và Ford đang tìm cách tạo thêm doanh thu từ lĩnh vực lưu trữ năng lượng.

Các hãng xe châu Âu như BMW và Mercedes-Benz cũng hợp tác với những tập đoàn công nghệ như Qualcomm và Nvidia để phát triển hệ thống hỗ trợ lái Cấp độ 2+. Với hệ thống này, người lái vẫn phải chủ động theo dõi hoạt động của xe và sẵn sàng can thiệp khi cần thiết.

“Các hãng xe hàng đầu hiện nay đang tìm cách xem xét lại toàn bộ chiến lược của mình”, Igal Raichelgauz, Giám đốc điều hành công ty khởi nghiệp Autobrains của Israel chuyên phát triển công nghệ xe tự lái, cho hay.

Theo ông, các nhà sản xuất muốn chuyển sang mô hình thu phí thuê bao, đồng thời phát triển công nghệ tiên tiến hơn cho phép người lái không cần liên tục quan sát đường đi. Đây được xem là hướng đi nhằm tạo thêm nguồn thu cho doanh nghiệp.