|
|
Sông băng Thwaites ở Nam Cực đóng góp khoảng 4% vào mực nước biển toàn cầu dâng cao. Ảnh: NASA. |
Sông băng Thwaites ở Tây Nam Cực, được mệnh danh là “Sông băng ngày tận thế” vì những hậu quả nghiêm trọng nếu sụp đổ, từ lâu đã là một biến số khó lường trong các dự báo về mực nước biển toàn cầu.
Với diện tích tương đương bang Florida của Mỹ, Thwaites nằm tại một trong những khu vực khó tiếp cận nhất hành tinh. Sông băng này đã thu hẹp trong nhiều thập kỷ và hiện đóng góp khoảng 4% vào mức tăng mực nước biển toàn cầu.
Nếu sông băng này sụp đổ hoàn toàn, mực nước biển có thể dâng hơn 60 cm.
Do Thwaites còn đóng vai trò như một rào chắn giữ khối băng Nam Cực phía sau, sự tan rã của nó có thể thúc đẩy quá trình mất băng trên diện rộng, đe dọa những cộng đồng ven biển từ Miami (Mỹ) đến Manila (Philippines).
Nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc Đại học California tại Irvine và Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực NASA, công bố trên tạp chí Nature Communications, cho thấy sông băng có thể góp phần làm mực nước biển dâng tới khoảng 3 cm vào năm 2100, gấp đôi một số dự báo trước đây.
Nhóm nghiên cứu sử dụng mô hình mô phỏng cải tiến để tìm hiểu cách nước biển tác động đến phần đáy sông băng. Kết quả cho thấy khu vực tiếp xúc giữa băng và nền đá bên dưới không phải một đường ranh giới cố định, mà là vùng rộng nơi thủy triều khiến băng nâng lên, hạ xuống theo chu kỳ.
Quá trình này, được gọi là “bơm thủy triều”, tạo điều kiện để nước biển tương đối ấm len sâu vào bên dưới sông băng, làm tăng tốc độ tan băng. Theo các nhà khoa học, những mô hình chưa mô tả đầy đủ cơ chế này có thể đánh giá thấp tốc độ suy giảm của Thwaites.
Mô hình mới cho thấy ngay cả trong kịch bản không có thêm hiện tượng nóng lên toàn cầu, sông băng vẫn có thể đóng góp đáng kể vào mực nước biển dâng trong những thập niên tới.
 |
| Những vách đá cao chót vót của sông băng Thwaites. Ảnh: Cơ quan Khảo sát Nam Cực của Anh. |
Đáy biển bên dưới Thwaites có địa hình dốc xuống, trong khi hai gờ đá ngầm hiện giúp giữ một phần sông băng tại chỗ. Tuy nhiên, mô hình dự báo có 60% khả năng băng sẽ tách khỏi gờ Mouginot trước cuối thế kỷ này. Nếu điều đó xảy ra, sông băng có thể rút nhanh về phía vùng đáy biển sâu hơn, hướng đến gờ đá tiếp theo.
Nhà khoa học Eric Rignot thuộc Đại học California tại Irvine và NASA cho rằng kết quả nghiên cứu cho thấy tác động của Thwaites đối với mực nước biển có thể lớn hơn dự tính. Ted Scambos, nhà nghiên cứu tại Đại học Colorado Boulder, cũng cảnh báo nguy cơ ngập lụt ven biển có thể nghiêm trọng hơn đánh giá hiện nay.
Dù vậy, các nhà khoa học nhấn mạnh vẫn cần thêm dữ liệu để xác định chính xác diễn biến bên dưới sông băng. Robert Larter, nhà nghiên cứu thuộc Cơ quan Khảo sát Nam Cực của Anh, cho hay việc tiếp cận khu vực này rất khó khăn.
Các nhà khoa học dự kiến triển khai thiết bị đo đạc năm 2028 nhằm trực tiếp theo dõi sự dịch chuyển của nước thủy triều bên dưới Thwaites. Dữ liệu này có thể giúp cải thiện mô hình dự báo và đánh giá chính xác hơn nguy cơ mực nước biển dâng.
Giới nghiên cứu cho rằng việc cắt giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính vẫn rất quan trọng. Ngay cả khi mức phát thải giảm, mực nước biển vẫn sẽ tiếp tục dâng do lượng nhiệt đã tích tụ trong hệ thống khí hậu và quá trình tan băng đang diễn ra.
Những cuốn sách hay về biến đổi khí hậu
“Những kiến thức cơ bản về biến đổi khí hậu”, “Băng - Những câu chuyện ly kỳ từ một thế giới đang dần biến mất”, “Thảm họa khí hậu - Chúng ta đã có gì và làm gì để ứng phó?”,... nằm trong số những cuốn sách giúp độc giả có cái nhìn trực diện và bao quát hơn khi nói đến vấn đề môi trường và biến đổi khí hậu.
Độc giả có thể xem thêm tại đây.
