Olivia Rodrigo bước vào thị trường âm nhạc với xuất phát điểm quen thuộc của một “công chúa Disney”, nối tiếp Britney Spears, Miley Cyrus, Selena Gomez hay Demi Lovato. Tuy nhiên, ngay từ những bước đầu tiên, cô đã lựa chọn hướng đi tương đối khác biệt so với nhiều đàn chị, khi ký với hãng thu âm Interscope/Geffen, nơi nhìn Rodrigo trước hết như một songwriter thay vì một pop star.
Lựa chọn này cũng phần nào định hình con đường âm nhạc của Rodrigo những năm sau đó. Qua hai album đầu tay, cô nhanh chóng bộc lộ năng lực sáng tác, xây dựng màu sắc riêng và từng bước thoát khỏi hình ảnh ngôi sao tuổi teen.
Cũng từ đây, album phòng thu thứ 3 You Seem Pretty Sad for a Girl So in Love mang ý nghĩa như bước tiếp theo trong quá trình trưởng thành ấy, khi Rodrigo tiếp tục mở rộng thế giới âm nhạc của bản thân.
Bước trưởng thành của Olivia Rodrigo
Với You Seem Pretty Sad for a Girl So in Love, Olivia Rodrigo không tiếp tục lặp lại hoàn toàn công thức từng làm nên thành công của SOUR (2021) và GUTS (2023). Nữ ca sĩ vẫn giữ nền tảng pop-rock quen thuộc, nhưng âm thanh mềm mại và đa dạng hơn, với nhiều ảnh hưởng từ rock và pop thập niên 1980.
Drop Dead là ví dụ khá rõ cho sự thay đổi đó. Ca khúc mang năng lượng tươi sáng, giai điệu dễ nhớ và phần điệp khúc giàu tiết tấu, nhưng phía sau vẻ hưng phấn lại là cảm giác một cô gái đang yêu đến mức gần như mất phương hướng. Olivia miêu tả người mình yêu bằng những hình ảnh phóng đại, biến những khoảnh khắc rất bình thường thành điều đặc biệt.
  |
Pitchfork cho rằng chính sự pha trộn giữa cảm giác hạnh phúc và bất an khiến bài hát thú vị hơn một bản tình ca thông thường. Stupid Song cũng đi theo hướng tương tự, bắt đầu bằng piano khá nhẹ trước khi bản phối bất ngờ mở rộng, tương ứng với trạng thái ngày càng mất kiểm soát của nhân vật.
Điểm đáng chú ý của album nằm ở việc Olivia xây dựng các ca khúc thành một câu chuyện tương đối liền mạch. Nửa đầu là cảm giác say mê của một mối tình mới, nhưng những dấu hiệu về ghen tuông, lệ thuộc và bất an đã sớm xuất hiện. Càng về sau, không khí dần nặng hơn khi tình cảm bắt đầu rạn nứt.
Đến Less, mối quan hệ gần như đi đến hồi kết. Đây là một ballad khá đơn giản về bản phối, đặt trọng tâm vào vocal và ca từ, nhưng sức nặng nằm ở nghịch lý của nhân vật: "Nếu yêu em đồng nghĩa với buông tay và cầu chúc em sau này hạnh phúc/ Thôi thì thà, em ước anh đừng yêu em nhiều đến thế".
Sự trưởng thành rõ hơn cả nằm ở The Cure. Olivia vẫn viết về sự bất an và ghen tuông, những chủ đề vốn xuất hiện nhiều trong âm nhạc của cô, nhưng cách nhìn đã thay đổi. Thay vì đổ toàn bộ lỗi cho một người yêu tồi, nữ ca sĩ thừa nhận tình yêu không thể tự động chữa lành những vấn đề bên trong mỗi người. Pitchfork đánh giá đây là một bước tiến rõ rệt trong songwriting của Olivia.
Đây cũng là khác biệt lớn giữa album mới với những sản phẩm đầu sự nghiệp. Olivia từng thành công nhờ những ca khúc thất tình, nơi sự tức giận, tổn thương và trách móc được đẩy lên rất rõ. Ở tuổi 23, cô bắt đầu viết về tình yêu với nhiều vùng xám hơn. Cảm giác yêu, phụ thuộc, ghen tuông, thất vọng và tự nghi ngờ bản thân liên tục đan xen, biến đây trở thành hành trình cảm xúc hoàn chỉnh nhất Olivia từng xây dựng trong một album.
Đến Cigarette Smoke, album trở lại với cảm giác buồn và khép lại câu chuyện trong trạng thái còn nhiều dư âm.
Thực chất, You Seem Pretty Sad for a Girl So in Love không phải một cuộc lột xác hoàn toàn của Olivia Rodrigo. Cô vẫn viết pop dễ nghe, vẫn dựa nhiều vào những câu chuyện tình cảm và vẫn sở hữu khả năng tạo hook rất tốt. Nhưng nội dung đã bớt đơn giản, bản phối có thêm biến chuyển và cách nhìn về tình yêu cũng trưởng thành hơn.
  |
Ba album thành công liên tiếp giúp cô khẳng định vị trí trong thế hệ nghệ sĩ Gen Z. |
Từ công chúa teen-pop đến ngôi sao hàng đầu thế hệ
Khi album Sour bùng nổ vào năm 2021, Olivia Rodrigo mới 18 tuổi, hát chủ yếu về những tổn thương tình cảm và nhanh chóng trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của teen-pop.
Thành công của Sour vượt xa kỳ vọng dành cho một album đầu tay. Đĩa nhạc đứng đầu Billboard 200, tạo ra hàng loạt bản hit toàn cầu và giúp Rodrigo thắng 3 giải Grammy, trong đó có Nghệ sĩ mới xuất sắc.
Ở thời điểm đó, sức hút của nữ ca sĩ đến từ những giai điệu dễ nhớ, cảm xúc gần gũi cùng cách viết trực diện về tình yêu, chia tay và những bất an của tuổi mới lớn. Bên cạnh màu sắc pop dễ tiếp cận, Rodrigo cũng sớm đưa pop-punk và alternative rock vào âm nhạc, tạo nên cá tính khác biệt so với hình ảnh một ngôi sao Disney thông thường.
Giới phê bình khi ấy cũng sớm nhận ra khả năng songwriting của Rodrigo. Pitchfork đánh giá cao cách cô biến những xáo trộn tình cảm rất cá nhân thành câu chuyện dễ đồng cảm, dù Sour vẫn có hạn chế khi tập trung quá nhiều vào một cuộc chia tay và đôi lúc còn đơn giản.
Chính thành công quá lớn của Sour lại khiến album thứ hai trở thành thử thách đáng kể, bởi giờ đây cô cần chứng minh bản thân có thể xây dựng sự nghiệp lâu dài thay vì dừng lại ở một hiện tượng tuổi teen.
Với Guts, Rodrigo phần nào giải được bài toán đó khi album tiếp tục thành công, nhận 6 đề cử Grammy và đồng thời định hình cá tính âm nhạc rõ hơn.
Nếu Sour phần lớn đặt cô vào vị trí của một cô gái bị tổn thương, những sáng tác về sau mở rộng sang những chủ đề phức tạp hơn, như áp lực trưởng thành, danh tiếng, hình ảnh bản thân và những lựa chọn sai lầm. Cách viết cũng có thêm sự châm biếm, giúp Rodrigo dần thoát khỏi hình ảnh một “công chúa thất tình” chỉ chuyên kể những câu chuyện tình yêu tuổi teen.
 |
| |
Đến album thứ ba You Seem Pretty Sad for a Girl So in Love, nữ ca sĩ tiếp tục tránh lặp lại công thức từng thành công với Guts. Chất pop-punk được tiết chế để nhường thêm không gian cho new wave, pop-rock và alternative mang hơi hướm thập niên 1980, trong khi phần sản xuất trở nên nhiều lớp và đa dạng hơn.
Rodrigo thực tế chưa tạo ra một ngôn ngữ âm nhạc hoàn toàn mới, bởi ảnh hưởng từ pop-punk, alternative rock hay những nghệ sĩ thế hệ trước vẫn khá dễ nhận ra.
Dù vậy, ở tuổi 23, với ba album liên tiếp đứng đầu Billboard 200, các giải Grammy, những chuyến lưu diễn quy mô lớn, cô rõ ràng đã trở thành songwriter đáng chú ý bậc nhất thế hệ.
Cuốn sách Lược sử âm nhạc của nhà nghiên cứu âm nhạc bậc thầy thế giới Robert Philip, dẫn dắt độc giả trên hành trình khám phá cực kỳ lôi cuốn mọi hình thái âm nhạc. 40 chương sách đưa người đọc đi từ dạng thức sơ khai của âm nhạc đến khi con người sử dụng âm nhạc, qua giai đoạn sự lên ngôi của các nhạc cụ, dàn nhạc, đến khi âm nhạc tạo ra những cơn bão trong tâm trí con người thời cách mạng, cuối cùng là âm nhạc trong nhịp sống hiện đại và âm nhạc hướng về tương lai.
Cuốn sách làm nổi bật rằng, âm nhạc không chỉ là một hình thức nghệ thuật mà còn là một hiện tượng xã hội phức tạp. Nó phản ánh cấu trúc xã hội, các mối quan hệ quyền lực và những thay đổi trong xã hội. Âm nhạc phát triển theo nhiều chiều hướng khác nhau trong các nền văn hóa.
