Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) Gianni Infantino đã và đang biến những nguyên tắc cơ bản nhất thành “vũ khí” thống trị tổ chức này. Hàng tỷ USD được chuyển giao, những cuộc ngã giá diễn ra sau cánh cửa đóng kín... Hơn lúc nào hết, chúng ta cần bóc tách bộ máy này để tường tận quá khứ, hiện tại và tương lai của trái bóng tròn.
Chủ tịch FIFA là ai, được bầu thế nào?
Giovanni Vincenzo Infantino sinh ngày 23/3/1970 tại Brig, Thụy Sĩ. Ông mang dòng máu Italy, đồng thời sở hữu quốc tịch thứ ba là Lebanon nhờ người vợ Leena Al Ashqar. Khả năng thông thạo 5 ngôn ngữ biến vị luật sư tốt nghiệp Đại học Fribourg thành một nhà ngoại giao lõi đời.
Từng giữ ghế tổng thư ký Liên đoàn Bóng đá Châu Âu (UEFA) từ tháng 10/2009 đến tháng 3/2016, Infantino vươn lên nắm quyền FIFA ngày 26/2/2016 sau khi Sepp Blatter sụp đổ vì đại án tham nhũng. Ông thâu tóm hoàn toàn tổ chức, tái đắc cử vào các năm 2019 và 2023 mà vắng bóng đối trọng xứng tầm.
 |
| Infantino là nhân vật quyền lực bậc nhất thế giới bóng đá hiện nay. Ảnh: Reuters. |
Đại hội FIFA gồm 211 liên đoàn, áp dụng nguyên tắc mỗi thành viên một lá phiếu. Các ứng viên chủ tịch FIFA, vì vậy, thường ưu tiên xách vali đến “gom phiếu” ở những châu lục nhiều thành viên đang phát triển như châu Phi (tối đa 54 phiếu), châu Á (tối đa 47 phiếu).
Ứng viên chủ tịch FIFA cần hai năm hoạt động bóng đá trong năm năm gần nhất, vượt qua kiểm tra liêm chính, nhận thư đề cử từ 5 liên đoàn trước 4 tháng. Dù luật quy định tối đa ba nhiệm kỳ kéo dài 12 năm, Hội đồng FIFA đã lách luật bằng phán quyết 39 tháng đầu của Infantino là nhiệm kỳ tiếp quản, giúp ông có thể tại vị đến tận 2031.
Quy trình bầu Chủ tịch FIFA vận hành theo nguyên tắc mỗi liên đoàn thành viên một lá phiếu. Để chiến thắng ngay vòng đầu tiên, ứng viên cần giành được tỷ lệ áp đảo là 2/3 tổng số phiếu hợp lệ. Nếu không ai đạt mốc này, cuộc đua sẽ bước sang vòng hai. Kể từ vòng hai trở đi, điều kiện trở nên đơn giản hơn: ứng viên nào đạt trên 50% số phiếu sẽ chính thức ngồi lên chiếc ghế quyền lực nhất của thế giới bóng đá.
Tại Đại hội bất thường năm 2016, do có hai quốc gia bị đình chỉ nên chỉ có 207 liên đoàn đủ tư cách bỏ phiếu. Ở vòng một, trong số năm ứng viên, Gianni Infantino dẫn đầu với 88 phiếu, bám sát gót là ứng viên nặng ký Sheikh Salman, Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá châu Á thời điểm đó, với 85 phiếu.
Bước sang vòng hai quyết định, Infantino bứt tốc ngoạn mục để chính thức đắc cử với 115 phiếu, trong khi Salman chỉ có 88 phiếu. Infantino đã rơi nước mắt ngay trên bục nhậm chức, dõng dạc tuyên bố sẽ "khôi phục hình ảnh và sự tôn trọng dành cho FIFA" sau chuỗi bê bối của người tiền nhiệm.
Thực tế chứng minh Infantino đã hành động và làm được không ít. Ông có vai trò lớn trong việc mở rộng World Cup nam lên 48 đội, World Cup nữ lên 32 đội, Club World Cup lên 32 đội. Ông bất ngờ chuyển đến Doha, Qatar sinh sống thường xuyên từ tháng 10/2021 thay vì túc trực ở trụ sở Thụy Sĩ, bị Blatter buông lời mỉa mai là “định chuyển nhà FIFA”. Ông cũng nhất trí trao quyền đăng cai World Cup 2030 cho 3 lục địa; rút ngắn thời gian nộp hồ sơ xuống 25 ngày để Saudi Arabia gom trọn World Cup 2034...
 |
| Cận cảnh một phiên bỏ phiếu chủ tịch FIFA. Ảnh: Reuters. |
Quyền được quy định như thế nào? Quyền thực tế ra sao?
Trong Điều lệ FIFA, quyền lực của chủ tịch thực ra bị giới hạn khá khắt khe. Trong khi tổng thư ký quán xuyến các công việc hành chính thường nhật, chủ tịch đóng vai trò đại diện pháp lý, định hình tầm nhìn chiến lược và bảo vệ tính toàn vẹn của các giải đấu.
Chủ tịch FIFA cũng đảm nhận vai trò chủ tọa Hội đồng FIFA, một cơ quan gồm 37 thành viên, bao gồm một chủ tịch, 8 phó chủ tịch và 28 ủy viên. Họp ba lần mỗi năm, hội đồng này soạn thảo chính sách và thể thức các giải đấu. Đại hội đồng với 211 thành viên mới là cơ quan có quyền thông qua ngân sách, sửa đổi luật với tỷ lệ tán thành vượt mức 50% hoặc 75%.
Thực tế, sức mạnh của chủ tịch FIFA nằm ở khả năng kiểm soát “chiếc két sắt khổng lồ”. Tháng 3/2026, Hội đồng FIFA thông qua doanh thu 14 tỷ USD cho chu kỳ 2027-2030. Từ đây, 2,7 tỷ USD được rót vào quỹ FIFA Forward, tăng gấp 8 lần so với trước năm 2016. Hàng chục triệu USD được chi để xây sân cỏ, đào tạo nhân sự.
 |
| Chủ tịch FIFA thường xuyên xuất hiện cùng Tổng thống Mỹ những năm gần đây. Ảnh: Reuters. |
Bằng cách phân bổ dòng tiền trên, chủ tịch FIFA hoàn toàn có thể biến các liên đoàn nhỏ bé thành những “kẻ mang nợ”. Để hưởng quyền lợi tài chính từ phân bổ của FIFA, họ được cho là có xu hướng giơ tay đồng thuận với mọi quyết sách tại Đại hội đồng.
Quyền lực ngoại giao của chủ tịch FIFA vì vậy được ví von như một nguyên thủ quốc gia, thường xuyên đàm phán với tổng thống, quốc vương của nhiều nước về các đặc quyền.
Đỉnh điểm của tham vọng thương mại diễn ra ngày 28/7/2026, khi FIFA công bố dự án FIFA Forward Enterprise (FFE) trị giá 20 tỷ USD. Kế hoạch này định bán cổ phần thiểu số (20%) của các giải đấu lớn như World Cup, Club World Cup cho các nhà đầu tư tư nhân, huy động 4,2 tỷ USD và chia cho mỗi liên đoàn 20 triệu USD.
Tờ The Times tiết lộ Infantino muốn làm Ủy viên FFE sau khi rời FIFA vào năm 2031, với mức thù lao lên tới 64 triệu USD mỗi năm, ngang ngửa Ủy viên giải bóng bầu dục NFL Roger Goodell. Dưới sức ép tẩy chay từ Liên đoàn Bóng đá Châu Âu (UEFA), Infantino đã buộc phải hủy bỏ dự án. Sự nhượng bộ này là lần hiếm hoi phơi bày giới hạn quyền lực của ông.
Liệu có đang lạm quyền?
Giữa tháng 8/2026, giới quan sát và các hiệp hội đồng loạt sử dụng cụm từ “lạm quyền sâu sắc” để định nghĩa triều đại Infantino. Ngọn lửa bùng phát từ dự án FFE, việc Infantino “đàm phán trong bóng tối” khiến Giám đốc Điều hành FIFA Kevin Lamour phẫn nộ tố cáo chủ tịch lừa dối nhân viên, nhấn mạnh họ cần được tôn trọng thay vì bị coi nhẹ.
Làn sóng phản đối ập đến: UEFA đe dọa tẩy chay World Cup; Anh, Xứ Wales và Albania rút lại sự ủng hộ; Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Jordan, Hoàng tử Ali bin Hussein, cũng quay lưng dù FIFA vừa giải ngân tiền thưởng Arab Cup 2025; Hiệp hội Cầu thủ Chuyên nghiệp Thế giới (FIFPRO) khẳng định âm mưu bán cổ phần World Cup là sự lạm quyền trắng trợn.
 |
| Infantino làm mọi cách có thể để tối đa hóa lợi nhuận World Cup. Ảnh: Reuters. |
Một chi tiết quan trọng khác là việc vắt kiệt thể lực cầu thủ. Giám đốc Điều hành Hiệp hội Cầu thủ Chuyên nghiệp Anh (PFA) Maheta Molango khẳng định lịch thi đấu đã bị phá vỡ hoàn toàn. Việc mở rộng World Cup lên 48 đội và Club World Cup lên 32 đội gây tranh cãi cả về tính chuyên môn lẫn số ngày thi đấu, số trận đấu, ảnh hưởng đến thể lực và quãng nghỉ giữa mùa của các cầu thủ.
FIFA thậm chí bị FIFPRO (Hiệp hội Cầu thủ Chuyên nghiệp Thế giới) kiện ra Tòa án Thương mại Brussels, tố cáo vi phạm luật chống độc quyền của Liên minh Châu Âu bằng hành vi đơn phương áp đặt lịch thi đấu mà không thông qua thương lượng. Họ bảo FIFA “coi cầu thủ như cỗ máy in tiền”.
Để đảm bảo doanh thu, Infantino thản nhiên trao suất đặc cách dự FIFA Club World Cup 2025 cho Inter Miami, CLB có ngôi sao Lionel Messi. Theo FairSquare năm 2024, Infantino đã mở rộng số lượng ủy ban thường trực từ 9 lên 35, được cho là để thu phục thêm nhiều sự trung thành.
Đầu tháng 8/2026, Daily Telegraph phanh phui UEFA từng chi trả khoản tiền sáu chữ số cho một nữ nhân viên có quan hệ tình cảm với Infantino giai đoạn 2009-2016. Tháng 6/2026, Michel Platini đệ đơn kiện hình sự tại Pháp, cáo buộc Infantino giao dịch quyền lực.
Bề dày... lạm quyền
Điều thú vị là Infantino không phải chủ tịch FIFA đầu tiên dính bê bối lạm quyền kiểu này. Chiếc ghế chủ tịch FIFA thực sự quá quyền lực, và dường như cũng quá cám dỗ để từ chối các quyền lợi xoay quanh nó.
Dưới thời Sir Stanley Rous giai đoạn 1961-1974, hành động gây tranh cãi nhất của chủ tịch FIFA là kiên quyết bảo vệ chiếc ghế của Liên đoàn Bóng đá Nam Phi ở Đại hội đồng bất chấp Chế độ Phân biệt Chủng tộc Apartheid chưa bị bãi bỏ. Ngược lại, Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) và nhiều tổ chức khác đã cấm vận Nam Phi thời điểm đó. Sự dung túng này tạo ra làn sóng phẫn nộ khiến Rous bị lật đổ năm 1974 bởi liên minh châu Phi, châu Á và Nam Mỹ.
Joao Havelange nắm quyền từ năm 1974 đến năm 1998, biến FIFA thành đế chế thương mại nhờ hợp tác với Horst Dassler của Adidas để thành lập công ty tiếp thị ISL. Nắm độc quyền truyền hình, ISL bơm 40 triệu USD tiền lót tay cho Havelange và con rể Ricardo Teixeira. Luật pháp Thụy Sĩ khi đó không coi việc nhận tiền hoa hồng ngầm trong tổ chức phi lợi nhuận là tội hình sự. Khi ISL phá sản năm 2001 với khoản nợ 300 triệu USD, Havelange ung dung rút lui, chỉ bị ép từ chức chủ tịch danh dự vào năm 2013 ở tuổi 97.
Người kế vị Sepp Blatter cầm quyền từ năm 1998 đến 2015, thiết lập một “mạng lưới bảo trợ” hoàn hảo. Blatter tung ra Dự án Goal, biến lá phiếu của hòn đảo 5.000 dân Montserrat thành ngang hàng Brazil, liên đoàn giàu thành tích nhất lịch sử World Cup.
Nhiệm kỳ của Blatter bắt đầu năm 1998 giữa cáo buộc phát phong bì 50.000 USD cho đại biểu châu Phi tại một khách sạn ở Paris. Sự bao che của Blatter cho phép Chuck Blazer (từng được mệnh danh "Lãnh chúa" khu vực CONCACAF) dùng tiền quỹ thuê hẳn một căn hộ 6.000 USD tại Trump Tower chỉ để làm... chỗ ngủ cho thú cưng.
 |
| Sepp Blatter là đời Chủ tịch FIFA dính nhiều bê bối bậc nhất. |
Ban Chấp hành FIFA còn bị đồn hoạt động như một “nhóm lợi ích”. Đế chế này sụp đổ vào tháng 5 năm 2015 khi cảnh sát Thụy Sĩ và FBI đột kích khách sạn Baur au Lac, phanh phui 150 triệu USD tiền hối lộ trong 24 năm. Bản thân Blatter ngã ngựa vì ký lệnh chuyển 2 triệu franc Thụy Sĩ, tương đương 2,1 triệu USD, cho Michel Platini vào năm 2011 mà không có văn bản, dẫn đến án cấm hoạt động bóng đá 8 năm.
Tựu trung, chủ tịch FIFA chưa bao giờ là vị trí dành cho các viên chức mẫn cán. Đó là chiếc ngai của những nhà tài phiệt bóng đá - chính trị, những bậc thầy giao tiếp biết tận dụng hệ thống biểu quyết để nắm lấy dòng tiền vô tận từ quả bóng tròn.
Bên cạnh những đóng góp, quyền lực tối thượng dường như luôn song hành cùng sự lạm dụng ở nhiều mức độ, đôi khi lố bịch đến mức vượt khỏi trí tưởng tượng của các nhà biên kịch.
Chừng nào cỗ máy bóng đá còn sinh ra hàng tỷ USD, chiếc ghế chủ tịch FIFA vẫn sẽ là pháo đài của những toan tính.
Công thức vô địch World Cup có thật không?
How to Win the World Cup là cuốn sách đi tìm bí mật phía sau chiếc cúp vàng danh giá qua góc nhìn của các HLV hàng đầu như Scolari hay Parreira. Tác giả Chris Evans cho thấy không có công thức cố định nào dẫn đến vinh quang. Chiến thắng World Cup luôn là sự kết hợp giữa chiến thuật, ngôi sao, may mắn và cả những khoảnh khắc không thể lường trước.
