Vì sao nỗi đau do zona lại dai dẳng và đáng sợ?

Vết sẹo do zona thần kinh của bệnh nhân.

Sau khi khỏi những tổn thương ngoài da do zona thần kinh, bà T.T.L. (69 tuổi, Hà Nội) tưởng rằng căn bệnh đã qua. Tuy nhiên, hơn 3 năm sau, những cơn đau bỏng rát, dữ dội vẫn khiến bà nhiều lần mất ngủ, không thể ăn uống và sinh hoạt bình thường.

"Mỗi lần cơn đau đến, tôi không thể ăn, không thể ngủ được. Chất lượng cuộc sống giảm sút nghiêm trọng. Mức độ đau do zona thực sự vượt xa tất cả những cơn đau bệnh tật khác mà tôi từng trải qua trong đời", bà L. nhớ lại.

Đau kéo dài dù da đã lành

Bà L. mắc zona thần kinh từ tháng 8/2023. Bệnh diễn biến phức tạp, kèm nhiễm trùng vùng tổn thương trên diện rộng. Sau một thời gian, các tổn thương ngoài da dần lành nhưng những cơn đau vẫn không biến mất.

Theo bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thanh Tùng, phụ trách khoa Phẫu thuật Thần kinh cột sống và điều trị đau, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bà L. bị đau sau zona trên diện rộng.

Trước đó, tình trạng nhiễm trùng do zona khiến vùng tổn thương lan rộng từ khu vực đốt sống ngực T8 đến T12, dọc theo các khoang liên sườn bên trái và ra phía trước bụng.

Những cơn đau kéo dài ảnh hưởng nghiêm trọng cuộc sống của người phụ nữ 69 tuổi. Bà đã đi nhiều nơi, tìm kiếm các phương pháp kiểm soát cơn đau. Tuy nhiên, thuốc giảm đau thông thường và những phương pháp điều trị trước đó chưa mang lại hiệu quả rõ rệt.

Sau khi được người quen giới thiệu, bà đến khám tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Qua thăm khám, đánh giá tổn thương và mức độ đau, các bác sĩ chỉ định bà điều trị bằng kỹ thuật sóng cao tần phong bế giảm đau.

Các bác sĩ chỉ định điều trị bằng kỹ thuật sóng cao tần phong bế giảm đau.

Sau đợt điều trị, mức độ đau của bà L. giảm hơn 50% so với trước. Với người đã phải chịu đựng những cơn đau kéo dài gần 3 năm, sự cải thiện này giúp bà có thêm hy vọng trở lại cuộc sống sinh hoạt bình thường.

Virus nằm lại trong hệ thần kinh

Zona thần kinh là bệnh nhiễm trùng do virus Varicella-Zoster (VZV) gây ra, cũng chính là virus gây bệnh thủy đậu.

Sau khi mắc thủy đậu, virus không biến mất hoàn toàn mà tồn tại tiềm ẩn trong các hạch thần kinh cảm giác. Khi cơ thể suy giảm miễn dịch hoặc gặp những điều kiện thuận lợi, virus có thể tái hoạt động và gây zona thần kinh.

Bệnh thường gặp hơn ở người trung niên, người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch hoặc người có tiền sử sử dụng corticoid kéo dài. Biểu hiện điển hình là các ban đỏ, mụn nước kèm cảm giác đau rát theo đường đi của dây thần kinh.

Một trong những biến chứng đáng lưu ý là đau sau zona. Người bệnh có thể tiếp tục xuất hiện những cơn đau ngay cả khi các tổn thương trên da đã lành.

Cơn đau có thể biểu hiện dưới dạng bỏng rát, đau nhói, đau như điện giật hoặc tăng lên chỉ với một kích thích nhẹ vào vùng da từng bị tổn thương. Tình trạng này có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, ảnh hưởng đáng kể đến giấc ngủ, sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.

Theo BSCKII Nguyễn Thanh Tùng, với những người bị đau sau zona kéo dài, đặc biệt khi các phương pháp điều trị trước đó chưa mang lại hiệu quả như mong muốn, kỹ thuật sóng cao tần phong bế giảm đau có thể được cân nhắc tùy từng trường hợp.

"Kỹ thuật dùng sóng cao tần phong bế các cơn đau đã được áp dụng trong điều trị cho những người bệnh đau sau zona thần kinh. Đây là phương pháp can thiệp ít xâm lấn. Sóng cao tần tác động lên các cấu trúc thần kinh liên quan đến dẫn truyền cảm giác đau, qua đó giúp làm giảm cảm giác đau rát, bỏng buốt do tổn thương thần kinh, đồng thời bảo tồn cấu trúc thần kinh", bác sĩ Tùng chia sẻ.

Tùy vị trí tổn thương và đặc điểm cơn đau, bác sĩ sẽ xác định vị trí cần can thiệp và lựa chọn kỹ thuật phù hợp. Sau can thiệp, người bệnh được theo dõi và đánh giá đáp ứng điều trị.

Bác sĩ Nguyễn Thanh Tùng khuyến cáo người mắc zona thần kinh cần được thăm khám và điều trị sớm, đặc biệt khi tổn thương xuất hiện ở vùng mặt, mắt hoặc người bệnh có biểu hiện đau nhiều.

Với những trường hợp tổn thương ngoài da đã lành nhưng vẫn còn đau kéo dài, đau rát, bỏng buốt hoặc đau tăng khi chạm nhẹ, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được đánh giá và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.