Người trẻ Trung Quốc rời 'thiên đường nằm thẳng'

Cuộc sống nhàn nhã ở Đại Lý dần khiến một số người trẻ cảm thấy mất phương hướng.

Nằm giữa núi non và hồ Nhĩ Hải, thành phố Đại Lý (tỉnh Vân Nam, Trung Quốc) thu hút nhiều người trẻ muốn rời xa áp lực công việc và cuộc đua thăng tiến. Với khí hậu ôn hòa, nhịp sống chậm, nơi đây được gọi vui là “Dalifornia” (cách ghép giữa Dali, tức Đại Lý, và bang California tại Mỹ), trở thành điểm đến của những người theo đuổi trào lưu tangping (nằm thẳng), lối sống giảm bớt tham vọng và hạn chế cạnh tranh.

Tuy nhiên, theo ghi nhận của The Wall Street Journal, nhiều người trẻ tìm đến thành phố này để nghỉ ngơi cuối cùng lại rơi vào trạng thái mất phương hướng. Sau vài tháng hoặc vài năm không có công việc ổn định, một số bắt đầu muốn quay lại thị trường lao động.

Raye Wang (26 tuổi) đến từ Trùng Khánh, là một trong số đó. Cô từng làm trong lĩnh vực sản xuất video nhưng đã không có công việc toàn thời gian suốt 3 năm qua, chủ yếu sống bằng những công việc bán thời gian.

“Cuộc sống ở Đại Lý quá dễ dàng và thoải mái. Tôi rất sợ nếu tiếp tục ở đây, mình sẽ cứ lười biếng và ‘nằm thẳng’ như vậy”, Wang nói. Cô gái 26 tuổi cho rằng khoảng thời gian nghỉ ngơi đã đủ dài và muốn tìm lại công việc. Wang đang cân nhắc học một nghề mới, chẳng hạn xăm hình, để có thể bắt đầu lại.

Câu chuyện của Wang diễn ra trong bối cảnh thị trường việc làm Trung Quốc vẫn khó khăn đối với người trẻ. Tỷ lệ thất nghiệp ở nhóm 16-24 tuổi tại khu vực thành thị, không tính sinh viên, ở mức khoảng 18%. Với nhóm 25-29 tuổi, con số này khoảng 7%, cao hơn tỷ lệ thất nghiệp chung khoảng 5%.

Thành phố này là điểm đến quen thuộc của dân du lịch bụi và giới nghệ sĩ nhờ chi phí thuê nhà thấp cùng khung cảnh phố cổ yên bình.

Tại một sự kiện cộng đồng ở khu nhà ở chung nằm ngoài khu phố cổ Đại Lý, phóng viên WSJ gặp nhiều người trẻ đang tìm hướng đi tiếp theo. Trong số này có một cặp đôi cuối tuổi 20 cùng thất nghiệp sau khi bị sa thải, một sinh viên mới tốt nghiệp ngành kỹ thuật chưa tìm được việc toàn thời gian và một người trẻ từng khởi nghiệp thương mại điện tử nhưng công ty phải đóng cửa. Điểm chung là họ đều muốn có việc làm, nhưng chưa tìm được cơ hội phù hợp.

Nghỉ đủ lâu, lại muốn đi làm

Zhang Chengxi (29 tuổi) từng sáng tạo nội dung và livestream bán quần áo trực tuyến. Tuy nhiên, khi người Trung Quốc cắt giảm chi tiêu mua sắm, thu nhập từ công việc bán hàng trực tuyến của cô ngày càng giảm.

Zhang quyết định đến Đại Lý nghỉ ngơi, sử dụng tiền tiết kiệm và nhận hỗ trợ từ cha mẹ. Trong khoảng nửa năm, cuộc sống của cô chủ yếu xoay quanh việc đạp xe quanh hồ Nhĩ Hải, ghé quán cà phê và dành thời gian cho bản thân.

Nhưng sau một thời gian nghỉ ngơi, Zhang muốn quay lại làm việc và dự định chuyển đến Thâm Quyến, trung tâm công nghệ gần Hong Kong (Trung Quốc) để tìm cơ hội mới. Tuy nhiên, cô vẫn chưa tìm được công việc phù hợp.

“Tôi đã quen với việc ‘nằm thẳng’, nên muốn thay đổi môi trường. Nhưng tôi vẫn chưa thực sự biết mình nên làm gì”, cô nói.

Phố cổ Đại Lý thu hút hàng triệu du khách mỗi năm.

You Meng (31 tuổi) cũng rơi vào tình trạng tương tự. Cô chuyển từ Bắc Kinh đến Đại Lý năm 2021 sau thời gian làm quản lý tài năng. Tại đây, Meng mở một cửa hàng đồ vintage nhưng lượng khách không nhiều và gần như không có công việc toàn thời gian khác.

Sau khoảng 5 năm, cô bắt đầu cân nhắc trở lại Bắc Kinh hoặc Thượng Hải.

Meng muốn làm việc trong lĩnh vực sản xuất video ngắn, nhưng cơ hội việc làm ngày càng thu hẹp khi nhiều nhà sản xuất sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để làm phim.

“Nếu ‘nằm thẳng’ quá lâu, con người sẽ mất động lực và ham muốn làm việc. Điều đó có thể dẫn đến cảm giác trống rỗng”, Meng chia sẻ.

Muốn trở lại cuộc đua nhưng thiếu cơ hội

Thị trường lao động Trung Quốc đang đối mặt với tình trạng doanh nghiệp khó tuyển người, trong khi nhiều người trẻ không tìm được việc phù hợp. Tại tỉnh Quảng Đông, nhiều nhà máy thiếu lao động, kể cả ở những vị trí kỹ thuật có mức lương khá cao.

Trong khi đó, gần 13 triệu sinh viên tốt nghiệp đại học trong năm 2026 phải cạnh tranh tìm việc giữa lúc nhiều doanh nghiệp lớn cắt giảm nhân sự. Sự phát triển của AI cũng khiến cơ hội việc làm văn phòng dành cho người mới ra trường thu hẹp.

Chính phủ Trung Quốc đang thúc đẩy đào tạo nghề, hỗ trợ doanh nghiệp tuyển sinh viên mới tốt nghiệp và phát triển những nhóm việc làm mới liên quan đến AI. Tuy nhiên, sự chênh lệch giữa kỳ vọng nghề nghiệp của người trẻ và nhu cầu thực tế của thị trường vẫn là bài toán khó.

Khi không còn hứng thú với “nằm thẳng”, nhiều người trẻ Trung Quốc lại gặp khó khăn khi tìm việc.

Áp lực với người trẻ Trung Quốc bắt đầu từ khi còn đi học. Nhiều người được WSJ phỏng vấn cho biết họ từng phải học thêm liên tục, học đến khuya và chịu áp lực từ kỳ thi đại học gaokao. Phần lớn là con một nên còn phải gánh nhiều kỳ vọng từ gia đình.

Sau nhiều năm nỗ lực học tập, việc khó tìm được công việc có thu nhập tốt khiến họ thất vọng và mất phương hướng. Một số lựa chọn “nằm thẳng” để tạm thoát khỏi áp lực học tập, công việc và kỳ vọng của cha mẹ.

Tuy nhiên, cuộc sống tại Đại Lý cho thấy “nằm thẳng” khó kéo dài mãi. Sau vài tháng hoặc vài năm nghỉ ngơi, nhiều người bắt đầu muốn đi làm trở lại để có thu nhập và mục tiêu trong cuộc sống. Dù vậy, không ít người vẫn loay hoay tìm hướng đi hoặc chưa tìm được công việc phù hợp.